Umowa zlecenie, stawka godzinowa w 2017 roku

2017 rok przyniósł istotne zmiany dotyczące minimalnego wynagrodzenia. Wszystko za sprawą ustawy z dnia 22 lipca 2016 roku o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw. Wprowadza ona rewolucyjne zmiany w zakresie powierzania wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług poprzez wprowadzenie nowego pojęcia – minimalnej stawki godzinowej. Chcesz dowiedzieć się o niej czegoś więcej? Przeczytaj nasz artykuł!

Czym jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenie stanowi jedną z umów cywilnoprawnych, w której akcent pada nie na ostateczny rezultat, lecz na sam proces wykonywania określonych czynności. Należy do elastycznych form zatrudnienia i zapewnia zleceniodawcy znaczną swobodę w organizacji czasu pracy oraz możliwość wypowiedzenia umowy bez szczególnych przeszkód formalnych. Osoba przyjmująca zlecenie, zwana zleceniobiorcą, zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej lub faktycznej na rzecz zleceniodawcy. W odróżnieniu od umowy o pracę, zleceniobiorca nie korzysta z ochrony przewidzianej w Kodeksie pracy – przysługują mu wyłącznie uprawnienia wynikające wprost z treści zawartej umowy oraz przepisów prawa cywilnego.

Tego rodzaju stosunek zobowiązaniowy cechuje się dużą elastycznością. Strony mogą dowolnie ustalać zasady współpracy, w tym zakres obowiązków, miejsce i sposób wykonywania zlecenia. Osoby studiujące dziennie często wybierają tę formę ze względu na możliwość dopasowania harmonogramu do zajęć akademickich. Warto jednak pamiętać, że brak regulacji kodeksowych oznacza także brak automatycznych gwarancji, takich jak urlop czy ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Zmiany w stawce godzinowej

W dotychczasowym porządku prawnym nie istniały żadne regulacje ograniczające dolną granicę wynagrodzenia osób świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych. Wysokość wynagrodzenia oraz termin jego wypłaty zależały wyłącznie od ustaleń między stronami umowy. Tego rodzaju rozwiązanie prowadziło do licznych nieprawidłowości – zleceniodawcy narzucali bardzo niskie stawki, licząc na brak świadomości prawnej zleceniobiorców oraz ich słabszą pozycję negocjacyjną. Aby przeciwdziałać tym praktykom, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie dolnego progu wynagrodzenia.

Od 1 stycznia 2017 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 13 złotych brutto. Po odjęciu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy, zleceniobiorca otrzymuje na rękę około 9,46 złotych netto za każdą godzinę wykonywania zlecenia. Wysokość ostatecznego wynagrodzenia netto może się różnić w zależności od indywidualnej sytuacji podatkowej oraz podstawy wymiaru składek, jednak wprowadzenie dolnej granicy płacowej stanowi znaczący krok w kierunku ochrony interesów osób zatrudnianych poza stosunkiem pracy.

Mechanizm waloryzacji stawki

Minimalna stawka godzinowa nie jest wartością stałą – podlega corocznej waloryzacji, analogicznie jak minimalne wynagrodzenie za pracę. Zmiana następuje w oparciu o prognozowany wskaźnik inflacji oraz wzrost gospodarczy. Taki mechanizm zapewnia, że siła nabywcza wynagrodzenia zleceniobiorców nie ulega erozji na skutek inflacji.

Różnice między stawką brutto a netto

Warto zwrócić uwagę na różnicę między kwotą brutto a netto. Zleceniodawca wypłaca zleceniobiorcy wynagrodzenie pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli umowa podlega obowiązkowi ubezpieczeniowemu), składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. W przypadku osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są objęte innym tytułem do ubezpieczeń, obowiązek odprowadzenia składek obciąża zarówno zleceniodawcę (część składek), jak i zleceniobiorcę (pozostała część potrącana z wynagrodzenia).

Kogo obejmuje nowa stawka?

Minimalna stawka godzinowa ma zastosowanie do umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług zawieranych z osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności gospodarczej, a także z przedsiębiorcami spełniającymi określone kryteria. Regulacja obejmuje osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą zarejestrowaną w Rzeczypospolitej Polskiej lub w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej bądź Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o ile sami nie zatrudniają pracowników oraz nie zawierają umów ze zleceniobiorcami.

Oznacza to, że jednoosobowy przedsiębiorca, który samodzielnie wykonuje zlecone mu zadania, bez angażowania innych osób, ma prawo do wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnej stawki godzinowej. Ustawodawca wprowadził to rozwiązanie, aby zapobiec sytuacjom, w których firmy zmuszały osoby do rejestracji działalności gospodarczej wyłącznie w celu obejścia przepisów o minimalnym wynagrodzeniu.

Wyjątki od stosowania minimalnej stawki

Minimalna stawka godzinowa nie znajduje zastosowania do osób prowadzących działalność gospodarczą, które zatrudniają pracowników lub współpracują z innymi zleceniobiorcami. W takich przypadkach uznaje się, że przedsiębiorca dysponuje odpowiednim zapleczem organizacyjnym oraz siłą przetargową pozwalającą na swobodne negocjowanie warunków umowy. Nie obowiązuje ona również w przypadku umów zawieranych z osobami prawnymi ani jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej.

Kontrola spełnienia warunków

Zleceniodawca ma obowiązek zweryfikować, czy zleceniobiorca spełnia warunki uprawniające go do minimalnej stawki godzinowej. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania od zleceniobiorcy oświadczenia o braku zatrudniania pracowników oraz nienawiązywaniu współpracy z innymi zleceniobiorcami. Brak takiej weryfikacji może skutkować odpowiedzialnością zleceniodawcy za naruszenie przepisów płacowych.

Dodatkowe obowiązki zleceniodawcy

Nowelizacja ustawy o minimalnym wynagrodzeniu wprowadziła szereg dodatkowych obowiązków spoczywających na zleceniodawcy. Przede wszystkim zleceniobiorca nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Tego rodzaju czynność prawna byłaby bezwzględnie nieważna. Regulacja ta ma na celu ochronę zleceniobiorcy przed presją wywieraną przez silniejszą stronę stosunku zobowiązaniowego.

Częstotliwość wypłaty wynagrodzenia

Na zleceniodawcy ciąży obowiązek wypłaty wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej nie rzadziej niż raz w miesiącu, w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż jeden miesiąc. Jeśli strony nie ustaliły inaczej, wypłata następuje niezwłocznie po wykonaniu zlecenia, jednak przy umowach długoterminowych niedopuszczalne jest wstrzymywanie całości wynagrodzenia do momentu zakończenia współpracy. Taki wymóg zapewnia zleceniobiorcy regularny dopływ środków finansowych i ogranicza ryzyko niewypłacalności zleceniodawcy.

Dokumentowanie czasu wykonywania zlecenia

Ustawa nakłada na zleceniodawcę wymóg potwierdzenia liczby godzin wykonywania umowy zlecenia, niezależnie od sposobu ustalenia wynagrodzenia. Oznacza to, że nawet jeśli strony uzgodniły wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie określonego zadania, zleceniodawca musi ewidencjonować faktyczny czas pracy zleceniobiorcy. Dokumentacja ta powinna zawierać co najmniej:

• datę i liczbę przepracowanych godzin w danym dniu,
• rodzaj wykonywanych czynności,
• podpis zleceniobiorcy potwierdzający zgodność danych z rzeczywistością.

Zleceniodawca jest zobowiązany do przechowywania dokumentacji przez trzy lata licząc od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne. Obowiązek ten ma na celu umożliwienie organom kontrolnym (w szczególności Państwowej Inspekcji Pracy) weryfikacji, czy zleceniodawca wypłaca wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Sankcje za naruszenie przepisów

Nowelizacja wprowadziła odpowiedzialność karno-administracyjną za wypłatę wynagrodzenia w kwocie niższej niż minimalna stawka godzinowa. Zleceniodawca, który naruszy ten obowiązek, podlega karze grzywny. Wysokość sankcji określa sąd, biorąc pod uwagę stopień zawinienia oraz skutki naruszenia dla zleceniobiorcy. W praktyce może to oznaczać konieczność zapłaty wielokrotności zaległego wynagrodzenia wraz z odsetkami. Wprowadzenie mechanizmu sankcji ma charakter prewencyjny – ma zniechęcić zleceniodawców do naruszania praw osób świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych.

Prawo zleceniobiorcy do dochodzenia roszczeń

Zleceniobiorca, któremu wypłacono wynagrodzenie niższe niż minimalna stawka godzinowa, może dochodzić wyrównania należności na drodze sądowej. Roszczenie to przedawnia się z upływem trzech lat od dnia wymagalności świadczenia. Warto zaznaczyć, że ciężar dowodu spoczywa na zleceniodawcy – to on musi udowodnić, że wypłacił wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Brak dokumentacji czasu pracy lub jej nieprawidłowe prowadzenie skutkuje domniemaniem, że zleceniobiorca rzeczywiście świadczył usługi przez czas przez niego wskazany.