Ból głowy może mieć różne przyczyny. Zazwyczaj pojawia się w sytuacjach stresujących, kiedy jesteśmy zmęczeni czy niewyspani. Ból głowy może być też objawem różnych chorób, np. tych na tle naczyniowym, laryngologicznym czy neurologicznym. Od czego jeszcze może boleć głowa?
Najczęściej diagnozowane typy bólu głowy
Wymienia się różne rodzaje bólu głowy, które w znacznej mierze uzależnione są od ich przyczyny. Wśród popularnych dolegliwości wyróżnia się migreny. Należą one do bólu pochodzenia naczyniowego. Do takich zalicza się jeszcze bóle w nadciśnieniu tętniczym, niedociśnieniu tętniczym czy w miażdżycy.
Ponadto ból głowy może być pourazowy, u niektórych występują też nerwobóle. Zdarza się, że odczuwane dolegliwości mogą być spowodowane zaburzeniami psychicznymi. Bóle głowy są częste podczas długoletniej pracy biurowej. Może dojść wówczas do zmian w obrębie szyi i karku, co skutkuje problemami z głową. Wielu z nas nie zawsze widzi między tym zależność. Okazuje się jednak, że ból głowy może wynikać także ze źle dobranego materaca, z częstego korzystania ze smartfona czy tabletu, z długiej jazdy samochodem.
Wymienia się również bóle głowy pochodzenia toksycznego. Te są konsekwencją zatrucia różnego rodzaju substancjami. Wśród nich może być gaz, lakier, farba, alkohol etylowy, ołów, nikotyna itd.
Oprócz tego głowa boli przy chorobach oczu, uszu, zatok przynosowych, w stanach zapalnych. Tu szczególnie istotne jest wyleczenie infekcji zatok przynosowych, by ustąpiły objawy bólowe. Choroba podstawowa, jeśli nie zostanie właściwie zdiagnozowana i leczona, będzie generować powracające dolegliwości bólowe, które znacząco obniżają jakość życia.
Napięciowe bóle głowy
Wśród osób młodych często mówi się o napięciowych bólach głowy. Cierpią na nie przeważnie osoby do 35. roku życia. Mogą być one regularne, choć nie jest to zasada. Niektóre są dosyć łagodne, inne opisywane są jako uciskający, rozchodzący się na całą głowę ból.
Wśród przyczyn napięciowego bólu wymienia się napięcie mięśni w okolicy głowy, depresję, zmiany w stawie skroniowo-żuchwowym, objawy nerwicy, przewlekły stres, brak snu, ale też zmiany pogody czy głód. Nie sprzyja temu też palenie papierosów i picie alkoholu. Warto zauważyć, że mechanizm napięciowy może być wyzwalany przez wydłużone przebywanie w jednej pozycji – na przykład podczas pracy przy komputerze, gdzie mięśnie szyi i ramion pozostają w statycznym napięciu przez kilka godzin dziennie.
Czynniki sprzyjające bólom głowy
Głowa może boleć na różnym tle. Niektórzy odczuwają takie dolegliwości przez przyjmowane leki. To popularny skutek uboczny wielu preparatów, warto wnikliwie czytać ulotki, niektóre leki nie mogą być spożywane z konkretnymi posiłkami czy z innymi lekami. Szczególnie leki przeciwbólowe, stosowane długotrwale i w nadmiernych dawkach, mogą paradoksalnie wywoływać nawracające bóle głowy.
Wymienia się także bóle głowy spowodowane odwodnieniem. Dziennie powinniśmy wypijać ok. 2 litrów wody. Jeśli tego nie robimy, możemy odczuwać dolegliwości bólowe. Nawadniać się należy nie w momencie pojawienia się pragnienia, ale regularnie, przez cały dzień, najlepiej małymi łykami. Odwodnienie nawet na poziomie 1–2% masy ciała jest w stanie wywołać dyskomfort i uczucie ucisku w okolicy skroni.
Głowa może boleć też przez niedobory witamin i minerałów. Głównie mówi się o braku witamin z grupy B oraz magnezu, kwasu foliowego, witaminy D. Warto zmienić nawyki żywieniowe, a jeśli to nie wystarczy, wprowadzić suplementację. Niedobór magnezu w szczególności wiąże się z nadmierną pobudliwością układu nerwowego, co przekłada się na częstsze epizody bólowe.
Dieta a częstotliwość dolegliwości bólowych
Niewłaściwa dieta może być dodatkowym czynnikiem wyzwalającym. Spożywanie produktów zawierających glutaminian sodu, sztuczne słodziki (w szczególności aspartam), alkohol czy dużą ilość kofeiny – wszystko to może nasilać objawy u osób podatnych. Produkty spożywcze zawierające tyraminy (dojrzałe sery, wędliny) również mogą wywołać migrenę lub nasilić jej przebieg.
Zaburzenia rytmu dobowego i wzorców snu
Nieregularny sen, zmianowy tryb pracy czy praca nocna zaburzają naturalny rytm biologiczny organizmu. W rezultacie może dochodzić do desynchronizacji produkcji hormonów, co objawia się między innymi przewlekłymi bólami głowy. Także zbyt długi sen – przekraczający regularnie 9–10 godzin na dobę – może paradoksalnie wywoływać uczucie ciężkości i ból głowy po przebudzeniu.
Sygnały alarmowe – kiedy ból głowy wymaga natychmiastowej konsultacji
Niektóre przyczyny bólu głowy mogą zagrażać naszemu życiu i zdrowiu. Takie dolegliwości określane są jako silne, dodatkowo mogą występować inne objawy jak sztywność karku, wymioty, zawroty, senność czy problemy z widzeniem. Wśród takich niebezpiecznych bólów głowy wymienia się te spowodowane zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, zapaleniem mózgu, tętniakiem mózgu, wstrząsem mózgu, krwotokiem podpajęczynówkowym, krwiakiem podtwardówkowym, krwawieniem śródczaszkowym lub obecnością guza. Silne bóle są natychmiastowym wskazaniem do wezwania lekarza.
Objawy, które nie powinny być bagatelizowane
- nagły, „piorunujący” ból głowy – określany jako najsilniejszy w życiu
- ból głowy z towarzyszącą gorączką powyżej 38,5°C i sztywnością karku
- utrzymujący się ból po urazie głowy, nawet kilka dni po zdarzeniu
- narastający ból, któremu towarzyszą zaburzenia świadomości lub mowy
- ból, który budzi pacjenta w nocy i nasila się w pozycji leżącej
- wymioty bez nudności, szczególnie rano
- osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała
- problemy z koordynacją ruchową lub nagła utrata równowagi
Diagnostyka różnicowa w warunkach medycznych
Lekarz prowadzący diagnostykę bólu głowy ocenia przede wszystkim charakter, częstotliwość i okoliczności pojawienia się bólu. Do narzędzi diagnostycznych należą: badanie neurologiczne, obrazowanie za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego, badania laboratoryjne krwi (morfologia, poziom elektrolitów, parametry zapalne), badanie ciśnienia tętniczego krwi, czasem nakłucie lędźwiowe jeśli istnieje podejrzenie zapalenia opon mózgowych.
Warto prowadzić dzienniczek bólów głowy, w którym zapisujemy dokładny czas wystąpienia bólu, jego natężenie (najlepiej w skali 1–10), czynniki poprzedzające (stres, alkohol, zmiana pogody), przyjęte leki oraz czas ustąpienia dolegliwości. Taki dzienniczek jest niezwykle pomocny w ustaleniu wzorców bólowych i identyfikacji czynników wyzwalających.
