Czy znasz wszystkie rodzaje funduszy ETF?

Fundusze ETF to doskonały sposób na pomnożenie kapitału, jeśli nie mamy zbyt dużo czasu na aktywne inwestowanie. Choć w Polsce cały czas ustępują popularnością klasycznym funduszom inwestycyjnym, za granicą święcą prawdziwe triumfy od chwili, kiedy wprowadzono je po raz pierwszy w latach 90. w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Czy wiesz o nich wszystko? Sprawdź koniecznie jakie są rodzaje funduszy ETF.

Główne kryterium w podziale ETF-ów to sposób, w który naśladują indeksy bazowe.

Aby rozpocząć przygodę z inwestowaniem, odwiedź stronę Saxo Bank Polska i uzyskaj dostęp do ponad 3000 funduszy ETF z giełd całego świata.

Czym charakteryzuje się ETF fizyczny

Fundusz tego typu polega w głównej mierze na kupowaniu koszyka takich samych akcji wchodzących w skład danego indeksu. W tym przypadku powinny zostać zachowane takie proporcje jak w danym indeksie. Z reguły nie ma najmniejszego problemu z replikacją spółek wchodzących w skład większych indeksów, takich jak amerykański S&P500 czy polski WIG20.

Sprawy nieco się natomiast komplikują, kiedy mamy do czynienia z indeksami małych spółek, takich jak te skupione w polskim sWIG80, gdzie akcje bywają niekiedy mało płynne. W takiej sytuacji dokonuje się zakupu tylko takich akcji, z których płynnością nie ma problemu. Z kolei te, których kupić nie można, wystarczy zastąpić odpowiednią reprezentatywną próbką innych, podobnie zachowujących się akcji.

Replikacja fizyczna zapewnia inwestorowi większą przejrzystość oraz bezpośredni udział w posiadanych walorach. Tracking error, czyli różnica między wynikiem funduszu a indeksem bazowym, może w tym modelu być nieco wyższy, szczególnie w przypadku mniej płynnych rynków. Niemniej jednak bezpośredni zakup akcji eliminuje ryzyko kontrahenta, które pojawia się przy użyciu instrumentów pochodnych.

Replikacja syntetyczna – jak działa

W tym przypadku zarządzający funduszem nie dokonuje zakupu aktywów wchodzących w skład indeksu. Zamiast tego opiera się przede wszystkim na instrumentach pochodnych, które nazywane są swap total return. Zarządzający funduszem ETF zawiera umowę z wystawcą swapa. W zamian za pewną opłatę musi dostarczyć funduszowi taką stopę zwrotu z instrumentu, jaki odzwierciedla ten ETF.

Ze względu na dodatkowego pośrednika, tego typu rozwiązanie jest obarczone nieco większym ryzykiem. Z kolei zaleta replikacji syntetycznej to ograniczenie a nawet eliminacja tzw. tracking error i możliwość stworzenia ETF-ów na instrumenty z trudno dostępnego rynku.

Fundusze syntetyczne pozwalają zarządzającym na ekspozycję na egzotyczne rynki, takie jak chińskie A-shares czy rynki towarowe, które są trudne lub kosztowne w bezpośredniej replikacji. Ryzyko kontrahenta pozostaje jednak istotnym elementem – jeśli podmiot wystawiający swap zbankrutuje, inwestor może ponieść straty. Dlatego warto zwrócić uwagę na jakość zabezpieczeń oraz renomę emitenta funduszu przed podjęciem decyzji inwestycyjnej.

Dywidendowe ETF-y i indeksy dochodowe

Z uwagi na to, że ETF oparty na indeksie akcyjnym zakupuje ściśle określone walory, powinien tym samym wypłacać posiadaczom jednostek funduszu dywidendy. Tak się rzeczywiście dzieje w większości przypadków. Dywidendy te mogą być wypłacane inwestorom na rachunek maklerski lub reinwestowane automatycznie w kolejne jednostki funduszu.

W niektórych przypadkach dywidendy są jednak reinwestowane, w związku z czym mamy do czynienia z indeksami dochodowymi, które określa się czasem mianem Total Return. Tego typu ETF-y nie wypłacają gotówki – zamiast tego automatycznie powiększają wartość jednostki o kwotę dywidend, co pozwala na efekt kapitalizacji zysków.

Wybór między ETF-em dystrybucyjnym a akumulacyjnym zależy od celów inwestora. Jeśli zależy nam na regularnym przepływie gotówki, lepsze będą fundusze wypłacające dywidendy. Z kolei w perspektywie długoterminowej, szczególnie w przypadku osób młodych budujących kapitał, reinwestowanie zysków pozwala lepiej wykorzystać mechanizm procentu składanego i przyspieszyć wzrost wartości portfela.

ETF-y branżowe i sektorowe

Część funduszy ETF koncentruje się wyłącznie na jednej branży lub sektorze gospodarki – technologicznym, energetycznym, farmaceutycznym czy finansowym. Tego typu konstrukcja pozwala inwestorowi na precyzyjne dostosowanie portfela do przewidywanych trendów rynkowych.

ETF-y sektorowe są bardziej zmienne niż fundusze szerokorynkowe, ponieważ ich wyniki uzależnione są od koniunktury w jednym segmencie gospodarki. Inwestycja w sektor technologiczny może przynieść spektakularne wzrosty w okresie boomu, ale równie gwałtowne spadki w czasie korekty. Dlatego tego rodzaju fundusze nadają się raczej jako uzupełnienie, a nie fundament całego portfela.

Warto także pamiętać o korelacji między sektorami – niektóre branże rozwijają się równolegle, inne działają antycyklicznie. Świadome zarządzanie ekspozycją sektorową pozwala zrównoważyć ryzyko i wykorzystać zmieniające się warunki makroekonomiczne.

ETF-y geograficzne – inwestowanie w regiony

Fundusze ETF mogą odzwierciedlać indeksy rynków konkretnych krajów lub regionów – Europy, Azji, Ameryki Łacińskiej czy rynków wschodzących. Pozwala to inwestorowi na geograficzną dywersyfikację portfela bez konieczności samodzielnego nabywania akcji zagranicznych spółek.

Inwestowanie w ETF-y geograficzne ma sens szczególnie wtedy, gdy chcemy skorzystać na dynamicznym rozwoju konkretnego regionu, nie angażując się w analizę pojedynczych spółek. Rynki rozwijające się oferują wyższe potencjalne stopy zwrotu, ale wiążą się z podwyższonym ryzykiem politycznym i walutowym. Z kolei ETF-y na rynki rozwinięte cechują się większą stabilnością, lecz wolniejszym tempem wzrostu.

Przed wyborem funduszu warto przyjrzeć się strukturze gospodarczej danego regionu, stabilności politycznej oraz prognozom wzrostu PKB. Warto również monitorować wahania kursów walut, które mogą istotnie wpłynąć na ostateczny wynik inwestycji denominowanej w obcej walucie.

Lewarowane i odwrotne ETF-y

Istnieją także specjalistyczne fundusze ETF, które wykorzystują dźwignię finansową lub odwracają kierunek ruchu indeksu. ETF-y lewarowane pomnażają dzienny wynik indeksu (np. dwukrotnie lub trzykrotnie), natomiast ETF-y odwrotne (inverse) osiągają zysk, gdy indeks bazowy spada.

Tego rodzaju instrumenty są przeznaczone dla doświadczonych inwestorów i nadają się wyłącznie do krótkoterminowego tradingu. Efekt dźwigni działa w obie strony – może zarówno zwielokrotnić zyski, jak i straty. Co więcej, w dłuższym horyzoncie czasowym lewarowane ETF-y mogą tracić na wartości nawet przy bocznym trendzie, ze względu na codzienny reset mnożnika.

Inwestorzy korzystający z odwrotnych ETF-ów zabezpieczają swoje portfele przed spadkami lub spekulują na bessy. Niemniej wiąże się to z koniecznością bieżącego monitorowania pozycji i szybkiego reagowania na zmiany rynkowe. Nie są to produkty typu „kup i trzymaj”.

ETF-y towarowe

Fundusze ETF pozwalają także inwestować w surowce – złoto, srebro, ropę naftową, gaz ziemny czy produkty rolne – bez konieczności fizycznego nabywania i przechowywania towaru. Część z nich opiera się na bezpośrednim posiadaniu surowca (np. złoto fizyczne), inne korzystają z kontraktów futures.

ETF-y towarowe służą często jako zabezpieczenie przed inflacją lub dywersyfikacja portfela akcyjnego. Ceny surowców nie zawsze korelują z rynkiem akcji, co pozwala ograniczyć ryzyko całościowe. Złoto i srebro traktowane są jako „bezpieczna przystań” w czasach niepewności, natomiast ropa czy gaz reagują na zmiany popytu globalnego i sytuacji geopolitycznej.

Warto pamiętać, że ETF-y oparte na kontraktach futures mogą podlegać zjawisku contango lub backwardation, co wpływa na rzeczywisty zwrot z inwestycji. Przed zakupem warto dokładnie zapoznać się z konstrukcją funduszu oraz mechanizmem rollowania kontraktów.