Kiedy niezbędne jest stosowanie szalunków do wykopów?

Szalunki zabezpieczające wykopy budowlane stanowią zabezpieczenie przed osuwaniem się gruntu podczas prac ziemnych. Stosuje się je wszędzie tam, gdzie głębokość wykopu i właściwości podłoża niosą ryzyko zawalenia ścian. Ich montaż chronić ma zarówno ludzi pracujących w wykopie, jak i okoliczne konstrukcje.

• Do czego służą szalunki do wykopów?
• Szalunki do wykopów – co warto wiedzieć?
• Jak przebiega montaż szalunków do wykopów?
• Skąd wziąć szalunki do wykopów?

Do czego służą szalunki do wykopów?

Stosowane w trakcie betonowania szalunki to tymczasowa konstrukcja, która nadaje mieszance betonowej zamierzony kształt. Dzięki nim świeży beton nie rozlewa się poza obszar wylewania, a po związaniu masa osiąga dokładne wymiary projektowe. Deskowanie usuwa się dopiero po związaniu betonu, gdy nabierze on wystarczającej wytrzymałości.

Niemniej szalunki mogą spełniać także funkcję ochronną niezwiązaną bezpośrednio z formowaniem betonu. Szalunki do wykopów to element zabezpieczeń budowlanych https://szalunki-orzel.pl/, który powstrzymuje osuwanie się gruntu ze ścian wykopu. Nie tylko zapewniają bezpieczeństwo robociarzom poruszającym się w wykopie, ale też zapobiegają uszkodzeniom budynków, ulic, chodników i torów tramwajowych, które mogłyby powstać na skutek osunięcia gruntu.

Szalunki do wykopów – co warto wiedzieć?

Szalunki zabezpieczające wykopy stosowane są podczas prac wodociągowych, kanalizacyjnych, przy wymianie infrastruktury podziemnej oraz robotach drogowo-inżynieryjnych. Decyzja o ich zastosowaniu uzależniona jest od rodzaju gruntu, głębokości wykopu i odległości od zabudowy.

Dzielą się na trzy podstawowe typy. Szalunek lekki (o masie do 1400 kg) stosuje się podczas wznoszenia żelbetowych fundamentów i płyt fundamentowych w prostych warunkach gruntowych. Szalunek typu średniego wykorzystywany jest przy trochę większych obciążeniach — na przykład w budownictwie mieszkaniowym, gdzie wykopy sięgają głębokości kilku metrów. Szalunek ciężki, wykonany najczęściej z grubej stalowej blachy lub rur stalowych, stosowany jest zarówno w budownictwie mieszkaniowym, jak i przemysłowym, gdy wymogi obciążeń są znaczne.

Większość tradycyjnych szalunków wykonana jest z desek sosnowych lub świerkowych, choć coraz częściej konstrukcje te składają się z drewnianych płyt sklejkowanych, wodoodpornej sklejki fenolowej bądź elementów metalowych (aluminium, stal). Warto dodać, że szalunki służące do zabezpieczania wykopów posiadają bardzo praktyczną możliwość regulowania ich szerokości oraz wysokości, co pozwala dostosować je do zmieniających się warunków na budowie.

Jak przebiega montaż szalunków do wykopów?

System takich szalunków zwykle składa się z płyt (desek lub tarcic drewnianych, płyt sklejkowych lub paneli metalowych) oraz łączników aluminiowych, a także z rozporów stalowych (rozpór to element metalowy usztywniający całość konstrukcji). Poszczególne elementy są łączone przy użyciu metalowych ram lub śrub, tworząc ściany równoległe do krawędzi wykopu. Ponieważ szalunek jest formą przyszłego fundamentu lub ściany podziemnej, dolna część wykopu powinna być z obu stron szersza od ławy fundamentowej — pozostawia się tzw. przestrzeń roboczą umożliwiającą montaż deskowania i zbrojenia.

Na dnie wykopu powinna znaleźć się 10-centymetrowa warstwa betonu podkładowego (tzw. podsypka lub podlewka betonowa), by pełnić funkcję izolacyjną i zabezpieczyć beton fundamentowy przed zlaniem się z ziemią oraz kontaktem z wodą gruntową. To na niej montuje się zbrojenie (pręty lub siatki stalowe) i deskowanie. Wysokość deskowania wynosi zazwyczaj około 30–40 cm ponad poziom gruntu rodzimego, choć w przypadku głębokich wykopów może być ona większa. Cały szalunek musi być bardzo precyzyjnie ustawiony i wypoziomowany — używa się do tego poziomic laserowych oraz niwelatorów.

Kolejność montażu

1. Wykonanie wykopu o szerokości umożliwiającej montaż szalunków od wewnątrz i na zewnątrz przyszłego fundamentu.
2. Rozplantowanie dna wykopu oraz sprawdzenie poziomu po całej długości.
3. Wylanie podlewki betonowej grubości około 10 cm i odczekanie na jej związanie.
4. Ustawienie pierwszej linii desek lub płyt (tzw. lico wewnętrzne), pionowanie i zabezpieczenie rozporami lub palami wbitymi w grunt.
5. Montaż zbrojenia — siatek lub prętów stalowych — wewnątrz deskowania.
6. Ustawienie drugiej linii desek (lico zewnętrzne) i połączenie obu linii rozporami stalowymi, śrubami lub łącznikami.
7. Sprawdzenie pionowości i poziomu całego układu przed betonowaniem.

Demontaż szalunków

Demontaż przeprowadza się po osiągnięciu przez beton wytrzymałości co najmniej 50–70% wytrzymałości projektowej (zazwyczaj po 3–7 dniach, zależnie od temperatury i warunków pielęgnacji). Elementy szalunków odzyskuje się i — po oczyszczeniu — można użyć ponownie na tej samej lub kolejnej budowie.

Skąd wziąć szalunki do wykopów?

Szalunek można wykonać samodzielnie, trzeba do tego jednak posiadać umiejętności stolarskie lub ślusarskie, znajomość zasad stabilności konstrukcji oraz dostęp do materiałów (deski, płyty sklejkowane, elementy metalowe). Wymaga to także włożenia czasu i środków finansowych — zakup materiału oraz narzędzi do cięcia, wbijania i łączenia może okazać się kosztowny, zwłaszcza gdy potrzebna jest większa ilość materiału na dłuższy wykop.

Z tego względu lepszym rozwiązaniem, szczególnie dla tych, których goni termin lub którzy nie mają doświadczenia w budowaniu, może okazać się wynajem szalunków. Firmy specjalizujące się w wynajmie oferują gotowe systemy szalunkowe — zestawy płyt, rozporów i łączników — wraz z instrukcją montażu, a często także z możliwością uzyskania wsparcia technicznego na miejscu budowy. Wynajem pozwala zaoszczędzić czas, uniknąć kosztów magazynowania materiałów po zakończeniu prac oraz mieć pewność, że używany system spełnia normy bezpieczeństwa i wytrzymałościowe.

Zakup czy wynajem — co się bardziej opłaca?

Ostateczny wybór zależy od skali budowy, dostępnego budżetu oraz tego, czy planuje się wielokrotne użycie materiałów. Dla jednorazowych wykopów pod fundament domu jednorodzinnego wynajem jest zazwyczaj bardziej opłacalny niż zakup zestawu szalunkowego na własność.

Urządzenia budowlane bez których nie obejdziesz się na budowie Typy oczyszczalni dla domu, gospodarstwa i ich przeznaczenie Roboty geotechniczne – jakie wykonuje się na budowie? Płyty tarasowe do ogrodu, wokół domu, gdzie jeszcze sprawdzą się płyty tarasowe?