Obligacje korporacyjne to papiery dłużne emitowane przez przedsiębiorstwa w celu pozyskiwania funduszy na działalność spółki. Jest to pewna forma pożyczki, będąca alternatywą dla kredytów bankowych. Wyemitowane obligacje korporacyjne mogą zostać kupione przez obligatariusza (wierzyciela bądź też potocznie nazywając pożyczkodawcę). To korzystna forma zarówno dla emitenta, który pozyskuje fundusze na dalsze działanie jak i dla inwestora, gdyż może to gwarantować większy zarobek niż w przypadku lokat bądź też obligacji skarbowych. Co trzeba wiedzieć o obligacjach korporacyjnych?
• Jak zarabiać na obligacjach korporacyjnych?
• Czy opłaca się inwestować w obligacje?
Jak wygląda rynek obligacji korporacyjnych w Polsce?
W Polsce o obligacjach korporacyjnych możemy mówić od początku XIX wieku, a w innych krajach pierwsze wzmianki rozpoczęto już w XVIII wieku (przodują w tym temacie Stany Zjednoczone). Jeszcze parę lat temu obligacje korporacyjne były właściwie dostępne wyłącznie dla firm zarządzających dużym majątkiem, a inwestorzy indywidualni stanowili zdecydowaną mniejszość.
Zmiany i dynamiczny rozwój nastąpiły w 2009 roku, z momentem pojawienia się na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wtórnego detalicznego rynku obligacji Catalyst, który umożliwił swobodny handel papierami dłużnymi. Dzięki temu obecnie każdy inwestor posiadający swój rachunek w biurze maklerskim może kupować i sprzedawać pojedyncze obligacje. Catalyst działa jak zorganizowany system obrotu, na którym notowane są zarówno papiery dłużne przedsiębiorstw, jak i niektóre obligacje emitowane przez podmioty samorządowe czy spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
Wprowadzenie tego rozwiązania otworzyło rynek detaliczny dla osób fizycznych, które wcześniej miały ograniczony dostęp do tego instrumentu finansowego. Obecnie wolumen obrotów wzrósł wielokrotnie, a liczba dostępnych serii obligacji korporacyjnych systematycznie się powiększa.
Jak zarabiać na obligacjach korporacyjnych?
Zarabianie na obligacjach korporacyjnych odbywa się poprzez wypłatę odsetek. W tym celu emitent i obligatariusz ustalają oprocentowanie obligacji (które może być zmienne lub stałe) oraz okres wypłaty odsetek. Przykładowo, oprocentowanie może wynosić 11% w skali roku, a odsetki mogą być wypłacane proporcjonalnie co kwartał. Dzięki temu inwestor jest w stanie obliczyć jakiej wysokości i kiedy zostaną naliczone odsetki, przy czym na koniec inwestycji otrzymuje zwrot wpłaconego na początku kapitału (wartość nominalną obligacji).
Tak jak zostało to wspomniane na początku, oprocentowanie obligacji korporacyjnych jest w większości przypadków wyższe niż oprocentowanie lokat bądź też obligacji skarbowych. Jest to związane automatycznie z większym ryzykiem, gdyż może dojść do niewypłacalności spółki. Tym samym inwestor, podejmując decyzję o zakupie, powinien szczegółowo zbadać sytuację finansową emitenta oraz rozważyć możliwe scenariusze – zarówno te korzystne (wysoki zwrot przy terminowej realizacji zobowiązań), jak i te negatywne (częściowa lub całkowita utrata kapitału w przypadku bankructwa przedsiębiorstwa).
Mechanizm wypłaty odsetek
Odsetki mogą być naliczane w różnych interwałach czasowych – najczęściej spotykane to:
- wypłaty kwartalne
- wypłaty półroczne
- wypłaty roczne
- wypłata jednorazowa na koniec okresu
Wybór częstotliwości wypłaty wpływa na planowanie przepływów pieniężnych i może mieć znaczenie dla inwestorów preferujących regularne przychody z kapitału.
Czy opłaca się inwestować w obligacje?
Aby zachęcić do inwestycji w obligacje korporacyjne, przedsiębiorstwa zlecają wykonanie oceny ryzyka kredytowego, czyli tzw. oceny ratingowej. Oceny dokonują niezależne agencje ratingowe i przedstawiają je w alfanumerycznej skali (przykładowo, ocena AAA oznacza najniższy stopień ryzyka inwestycyjnego i dużą wiarygodność finansową firmy, a CCC bardzo wysoki stopień ryzyka i duże prawdopodobieństwo niewypłacalności spółki).
Przedsiębiorstwa o dobrej kondycji finansowej mogą pozwolić sobie na mniejsze oprocentowanie odsetek, gdyż ryzyko inwestycji jest minimalne. Natomiast spółki będące w słabej kondycji muszą zaproponować wyższe oprocentowanie, aby zachęcić inwestora do zakupu ich obligacji mimo wiążącego się z tym ryzyka. W praktyce oznacza to, że wyższa stopa zwrotu wiąże się zawsze z proporcjonalnie wyższym ryzykiem utraty kapitału.
Zabezpieczenia obligacji
Inwestycję w obligacje korporacyjne można również zabezpieczyć w stopniu pełnym bądź częściowym – w tym przypadku inwestor niweluje część zagrożenia. Zabezpieczenia mogą przybrać różną formę:
- zastaw na aktywach przedsiębiorstwa (nieruchomości, maszyny, urządzenia)
- poręczenia osób trzecich
- gwarancje bankowe
- weksel in blanco
- cesja wierzytelności
Obligacje z zabezpieczeniem materialnym są zazwyczaj postrzegane jako mniej ryzykowne, co przekłada się na niższe oprocentowanie, ale jednocześnie daje większy spokój obligatariuszowi.
Czynniki wpływające na decyzję inwestycyjną
Podejmując decyzję o inwestowaniu w obligacje korporacyjne, należy przeanalizować wiele czynników. Przede wszystkim zasady kupna i sprzedaży na rynku pierwotnym i wtórnym oraz kondycję finansową danej spółki. Aczkolwiek nie jest to aż tak skomplikowane – można się też zwrócić do doradców finansowych, którzy pomogą w ocenie potencjalnych emitentów oraz dopasowaniu portfela obligacji do indywidualnego profilu ryzyka inwestora.
Warto również zwrócić uwagę na płynność danej serii obligacji – im większy obrót na rynku wtórnym, tym łatwiej w razie potrzeby sprzedać posiadane papiery przed terminem wykupu. Dodatkowo należy monitorować zmiany w sytuacji finansowej emitenta, śledząc publikowane raporty okresowe oraz informacje bieżące dostępne w systemach informacyjnych giełdy.
