Decydując się na budowę domu trzeba liczyć się z tym, że eksploatacja nawet niewielkiego budynku jest bardzo kosztowna. Dlatego coraz więcej osób szuka oszczędności stawiając na zaawansowane, nowoczesne technologie, dzięki którym można mówić o tym, że dom jest energooszczędny. A o jakie rozwiązania chodzi? I czym właściwie jest dom energooszczędny?
- Dom energooszczędny – co to jest?
- Jak wygląda projekt domu energooszczędnego?
- Ile kosztuje budowa domu energooszczędnego?
Dom energooszczędny – co to jest?
Za dom energooszczędny uważany jest każdy budynek, którego zapotrzebowanie na energię jest niższe niż 70 kWh/m²/rok. Taka wartość została przyjęta w Polsce, jednak w krajach zachodnioeuropejskich норmy są jeszcze bardziej restrykcyjne – wynoszą zaledwie 50 kWh/m²/rok. Ta różnica wynika z odmiennych standardów budowlanych oraz poziomu świadomości ekologicznej inwestorów.
Dla porównania warto dodać, że domy budowane w standardowy sposób zużywają aż 160 kWh/m²/rok, czyli ponad dwukrotnie więcej. Przekłada się to bezpośrednio na rachunki za ogrzewanie – w sezonie grzewczym różnica może sięgać nawet kilkuset złotych miesięcznie. W długoterminowej perspektywie oznacza to tysiące złotych dodatkowych wydatków rocznie.
Co sprawia, że budynek zużywa aż tyle energii? Przede wszystkim nieefektywne przegrody budowlane – źle zaizolowane ściany zewnętrzne, dachy oraz stropy nad piwnicami lub fundamentami. Ogromne znaczenie mają również szczelność okien i drzwi balkonowych, przez które ucieka nawet do 25% ciepła z budynku. Nieprzemyślany system wentylacji także wpływa na straty – tradycyjna wentylacja grawitacyjna wymusza ciągłe dogrzewanie napływającego z zewnątrz zimnego powietrza. Domy energooszczędne eliminują te problemy stosując odpowiednie rozwiązania konstrukcyjne oraz materiały budowlane o wysokiej izolacyjności termicznej.
Jak wygląda projekt domu energooszczędnego?
Firmy budowlane często kuszą wizją energooszczędnego domu, ale zanim podpiszesz umowę, warto poznać konkretne rozwiązania projektowe, które realnie wpływają na ograniczenie strat cieplnych. Tylko wtedy jesteś w stanie obiektywnie zweryfikować składane obietnice i ocenić, czy dana firma rzeczywiście oferuje budynek spełniający normy energooszczędności.
Wielkość i kształt budynku
Na początku musisz wiedzieć, że im mniejszy budynek, tym mniej ciepła ucieka przez przegrody zewnętrzne. Stosunek powierzchni ścian, dachu i podłogi do kubatury wpływa bezpośrednio na zapotrzebowanie energetyczne. Dlatego jeśli nie potrzebujesz kilkupiętrowego domu z wieloma pokojami, zdecyduj się na bardziej zwartą konstrukcję – dzięki temu maksymalnie wykorzystasz energię na ogrzewanie.
I nawet jeśli masz wizję budynku na kształt pałacu z licznymi wykuszami i wieżyczkami, zweryfikuj swoje marzenia pod kątem praktyczności. Najbardziej energooszczędne domy powinny być budowane w formie zwartej bryły – najlepiej na planie prostokąta lub kwadratu. Dach powinien być dwuspadowy z minimalnym kątem nachylenia, choć w pewnych warunkach sprawdza się też dach jednospadowy. Im mniej załamań w konstrukcji dachu, kominów oraz balkonów, tym mniejsze mostki termiczne i straty cieplne. Warto też podkreślić, że domy parterowe lub z poddaszem użytkowym są bardziej efektywne energetycznie niż budynki wielokondygnacyjne z otwartymi klatkami schodowymi.
Układ pomieszczeń i orientacja względem stron świata
Nie mniejsze znaczenie ma też przemyślany układ pomieszczeń względem stron świata. Pokój dzienny, jadalnia oraz kuchnia powinny być zlokalizowane od strony południowej – dzięki temu otrzymują najwięcej naturalnego światła słonecznego, które dodatkowo ogrzewa wnętrze zimą. Z kolei pomieszczenia gospodarcze, kotłownia, garaż oraz łazienki warto sytuować od strony północnej, gdzie pełnią one funkcję swoistej strefy buforowej chroniącej przed wychłodzeniem główną część domu. Sypialnię natomiast dobrze umieścić od strony wschodniej – wczesne poranne słońce ułatwia naturalne budzenie się.
Okna, drzwi i system wentylacji
Jak się domyślasz, największe straty cieplne są powodowane przez okna i drzwi. W standardowych budynkach mogą one odpowiadać za nawet 30% całkowitych strat energii. Dlatego w tym wypadku bardzo ważna jest jakość zastosowanych materiałów – powinno się wybierać okna i drzwi o podwyższonych parametrach termicznych, z trójszybowymi pakietami i ramami o niskim współczynniku przenikania ciepła (Uw ≤ 0,9 W/m²K). Warto też zwrócić uwagę na dodatkowe uszczelki oraz dopasowanie skrzydeł, eliminujące niekontrolowaną infiltrację powietrza.
Jeśli chodzi o wentylację, w domach energooszczędnych najczęściej stosowana jest rekuperacja – system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Urządzenie rekuperacyjne pobiera ciepło ze zużytego powietrza wydalanego z pomieszczeń i przekazuje je świeżemu powietrzu nawiewanemu do budynku. Sprawność odzysku ciepła w nowoczesnych rekuperatorach przekracza 90%, co w skali roku daje oszczędność energii liczoną w tysiącach kilowatogodzin. Oprócz rekuperacji warto rozważyć zastosowanie przydomowej oczyszczalni ścieków zamiast tradycyjnego szamba – to kolejny element kompleksowego podejścia do ekologicznego i oszczędnego domu.
Ile kosztuje budowa domu energooszczędnego?
Na to pytanie nie da się oczywiście jednoznacznie odpowiedzieć, ponieważ ostateczna kwota będzie zależeć od wielu zmiennych – wielkości budynku, zastosowanych rozwiązań technologicznych, jakości wybranych materiałów budowlanych oraz stawek lokalnych ekip budowlanych. Istotna jest także lokalizacja inwestycji – ceny robocizny i materiałów różnią się znacząco między województwami.
Trzeba liczyć się z tym, że budowa domu energooszczędnego jest droższa niż budowa budynku według standardowych technologii – różnica może wynosić nawet 70-80 tysięcy złotych przy budynku o powierzchni około 150 m². Wynika to głównie z konieczności zastosowania droższych materiałów izolacyjnych (grubsze warstwy wełny mineralnej lub styropianu grafitowego), okien z potrójnym oszkleniem, systemów rekuperacji oraz precyzyjniejszego wykonawstwa eliminującego mostki termiczne.
Jeśli jednak weźmie się pod uwagę zmniejszone straty cieplne oraz niższe zapotrzebowanie na ogrzewanie, to okazuje się, że inwestycja zwraca się średnio po 12-15 latach. W praktyce oznacza to oszczędności rzędu 3000-5000 złotych rocznie na rachunkach za ogrzewanie – w zależności od aktualnych cen nośników energii. Dodatkowo budynki energooszczędne charakteryzują się wyższą wartością rynkową przy odsprzedaży, co stanowi dodatkowy argument finansowy. A realne oszczędności wynikające ze zmniejszonych rachunków za ogrzewanie oraz rosnące ceny energii powinny przekonać każdego sceptyka do podjęcia decyzji o budowie według wyższych standardów energetycznych.
