Nitownica to proste narzędzie, które przyda się każdemu fachowcowi, ale i złotej rączce. Warto mieć ją w swojej skrzynce narzędziowej. Do czego służy? Najprościej powiedzieć, że do nitowania. Czyli do czego? Nitowanie to mechaniczne łączenie ze sobą płaskich elementów za pomocą nitów. Nity to pręty zakończone łbami. Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie nie ma możliwości połączenia elementów technikami spawalniczymi. Najczęściej nity umieszcza się za pomocą nitownicy, aby połączyć ze sobą blachy, kształtowniki stalowe, kawałki skór, arkusze papieru, kartonu, płyty kartonowo-gipsowe, tworzywa sztuczne i inne materiały używane na budowie czy w warsztacie.
Podstawowe kategorie nitownic dostępnych na rynku
Wiele sklepów budowlanych i innych, które dostarczają specjalistycznych narzędzi i akcesoriów, ma w ofercie nitownice. Jednak wybór urządzenia nie jest tak prosty, jakby się to mogło wydawać. Są aż trzy kategorie nitownic, z czego każda z nich ma wiele modeli. Różnice dotyczą przede wszystkim źródła energii niezbędnej do zaciskania nitu oraz zakresu zastosowań.
Pierwsze z nich to nitownice ręczne – napędzane wyłącznie siłą mięśni użytkownika, drugie to nitownice pneumatyczne – wykorzystujące sprężone powietrze, trzecie zaś to nitownice akumulatorowe – zasilane energią zgromadzoną w baterii litowo-jonowej. Każda z tych grup ma swoje zalety i ograniczenia, które warto poznać przed zakupem.
Nitownice ręczne – kiedy są dobrym wyborem
Nitownica ręczna przeznaczona jest do użytku amatorskiego i profesjonalnego. Z uwagi na to, że do jej użycia nie potrzeba żadnego zasilania, jest mało problematyczne w obsłudze. Niestety, ale konieczne jest za to skorzystanie z własnej siły, co nie sprawdzi się przy dużych konstrukcjach. Co więcej, wykonanie nitowania przy jej pomocy jest dość czasochłonne. Plusem nitownicy ręcznej jest to, że można z niej korzystać w każdym położeniu. Poza tym nie kosztuje wiele.
Dodatkowym atutem nitownic ręcznych jest wysoka niezawodność – brak elementów elektronicznych i mechanizmów napędowych sprawia, że awaryjność tego typu urządzeń jest znikoma. Szczególnie przydają się przy drobnych pracach remontowych, naprawach w gospodarstwach domowych oraz wszędzie tam, gdzie nie ma dostępu do źródła zasilania. Warto pamiętać, że łączniki mechaniczne wymagają odpowiedniego doboru narzędzia do typu materiału – grubsze blachy mogą wymagać większego wysiłku fizycznego przy używaniu modelu ręcznego.
Pneumatyczne nitownice – zastosowanie w produkcji i ciężkich pracach
Nitownice pneumatyczne to zdecydowanie bardziej specjalistyczne urządzenia. Są więc potrzebne profesjonalistom. Najczęściej wykorzystywane są na liniach produkcyjnych, a także przy innych tak wymagających montażach, w pracy ciągłej. Nitownice pneumatyczne mają dużą energię zaciskową, gdyż zasila je strumień sprężonego powietrza pod znacznym ciśnieniem. Dzięki temu, że nie potrzeba siły do pracy z tego typu nitownicą, postępy w łączeniu są znacznie szybsze. Nie trzeba trzymać nitu.
Niestety do pracy urządzenie potrzebuje stałego dostępu sprężonego powietrza, tak więc konieczne jest dokupienie dodatkowego sprzętu – sprężarki o odpowiedniej wydajności. Poza tym nitownice pneumatyczne są dość drogie. Z drugiej strony, w warunkach przemysłowych ich zastosowanie znacząco przyspiesza cykl produkcyjny i obniża koszty robocizny. Przy nitowaniu setek czy tysięcy połączeń dziennie inwestycja w tego typu urządzenie zwraca się stosunkowo szybko.
Akumulatorowe nitownice – kompromis między mobilnością a wydajnością
Nitownice akumulatorowe są kompromisem pomiędzy ręcznymi a pneumatycznymi. W nich energię potrzebną do wbicia nitu pozyskuje się dzięki podłączeniu urządzenia do akumulatora. Dzięki temu nie męczy się tak ręka, jak przy pierwszym typie narzędzia, a ma się tak samo poręczne i łatwe w obsłudze urządzenie. Akumulator w nitownicy jest dość wytrzymały, jednak trzeba zwrócić na niego uwagę. Może się zdarzyć, że na twardszych nitonakrętkach będzie się zużywał dość szybko. Właśnie dlatego należy pamiętać, że trzeba dobrać nitonakrętki o odpowiednich rozmiarach.
Wybierając nitownicę akumulatorową warto sprawdzić pojemność baterii (wyrażoną w amperogodzinach, Ah) oraz siłę zaciskową (wyrażoną w niutonach, N). Modele o wyższych parametrach pozwalają na wbijanie nitów większych średnic oraz na pracę z trudniejszymi materiałami – takimi jak stal nierdzewna czy aluminium o zwiększonej grubości. Dodatkowym atutem jest możliwość szybkiej wymiany baterii, co pozwala na pracę praktycznie bez przerw.
Jak dobrać nitownicę do swoich potrzeb
Przy wyborze nitownicy należy wziąć pod uwagę kilka istotnych czynników. Po pierwsze – częstotliwość użytkowania. Jeśli planujesz sporadyczne prace w domu lub warsztacie, nitownica ręczna będzie wystarczająca. Jeśli pracujesz zawodowo i nitowanie stanowi część codziennych obowiązków, lepiej rozważyć model akumulatorowy lub pneumatyczny.
Po drugie – rodzaj łączonych materiałów. Cienkie blachy, tworzywa sztuczne czy tekstylia nie wymagają dużej siły zaciskowej. Natomiast łączenie grubszych materiałów konstrukcyjnych może wymagać użycia nitownicy pneumatycznej lub zaawansowanego modelu akumulatorowego.
Po trzecie – dostępność źródła zasilania. W warsztacie z zainstalowaną sprężarką nitownica pneumatyczna będzie naturalnym wyborem. W terenie, na placu budowy lub w miejscach bez dostępu do prądu najlepiej sprawdzi się model akumulatorowy lub ręczny.
Parametry techniczne i niezbędne akcesoria
Kupując nitownicę warto zwrócić uwagę na kilka parametrów technicznych. Pierwszy z nich to maksymalna średnica nitu, którą urządzenie jest w stanie obsłużyć. Najpopularniejsze średnice to 2,4 mm, 3,2 mm, 4,0 mm, 4,8 mm oraz 6,4 mm. Większość nitownic amatorskich obsługuje nity do średnicy 4,8 mm, podczas gdy profesjonalne modele potrafią wbijać nity o średnicy 6,4 mm i większe.
Drugi parametr to siła zaciskowa, która decyduje o tym, jak skutecznie nit zostanie wciągnięty i zablokowany. W nitownicach pneumatycznych siła ta zależy od ciśnienia powietrza – zazwyczaj wynosi od 6 do 8 barów. W modelach akumulatorowych odpowiada za to moc silnika elektrycznego i napięcie baterii (najczęściej 12 V, 14,4 V lub 18 V).
Warto również sprawdzić, czy nitownica posiada możliwość wymiany dysz (końcówek roboczych) – dzięki temu jedno narzędzie obsłuży nity o różnych średnicach. Niektóre modele mają również zbiorniczek na zużyte trzpienie, co ułatwia utrzymanie porządku na stanowisku pracy.
Bezpieczeństwo podczas użytkowania nitownic
Praca z nitownicą – bez względu na jej typ – wymaga przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Przede wszystkim należy zabezpieczyć oczy przed odpryskami metalu i trzpieniami nitów. Zaleca się noszenie okularów ochronnych lub przyłbicy.
Podczas pracy z nitownicą pneumatyczną trzeba zwrócić uwagę na odpowiednie ciśnienie powietrza – zbyt wysokie może spowodować uszkodzenie narzędzia lub materiału, zbyt niskie zaś uniemożliwi prawidłowe zamknięcie nitu. Przed rozpoczęciem pracy warto sprawdzić szczelność węży i połączeń.
W przypadku nitownic akumulatorowych bezwzględnie należy stosować oryginalne akumulatory zalecane przez producenta. Używanie zamienników niskiej jakości może prowadzić do przegrzania baterii, a w skrajnych przypadkach nawet do jej zapłonu.
Niezależnie od typu nitownicy, przed rozpoczęciem pracy należy upewnić się, że łączone materiały są prawidłowo ułożone i zabezpieczone. Przesunięcie elementów podczas nitowania może spowodować nieprawidłowe zamknięcie połączenia i konieczność jego poprawiania.
